Beşiktaş web tasarım firması seçimi, teklif tutarlarını yan yana koymaktan daha fazlasını gerektirir. Bir web sitesi; arayüz tasarımı, yazılım, barındırma, içerik üretimi ve yayın sonrası bakım işlerinin birleşimidir. Firmanın bu işlerden hangisini kendi ekibiyle yaptığı, hangisini dışarıdan aldığı ve hangisini hiç üstlenmediği sonucu doğrudan etkiler. Beşiktaş’ta faaliyet gösteren işletmeler için seçenek sayısı fazladır: serbest çalışan tasarımcılar, küçük stüdyolar, reklam ajanslarının web birimleri ve yazılım şirketleri aynı işi farklı yöntemlerle teklif eder. Bu çeşitlilik, teklifleri aynı ölçekte karşılaştırmayı zorlaştırır. Sağlıklı bir karar için önce kendi ihtiyacınızı yazıya dökmeniz, ardından adayları aynı ölçütlerle sınamanız gerekir. Fiyat bu ölçütlerden yalnızca biridir ve kapsamla birlikte okunmadığında tek başına bir şey söylemez.
Seçim süreci aşağıda sırasıyla ele alınır. İlk bölüm ihtiyaç tanımının nasıl hazırlanacağını ve portföyün nasıl sınanacağını anlatır; canlı sitelerin telefonda denenmesi ve PageSpeed Insights ile ölçülmesi bu kısımdadır. İkinci bölümde çalışma sırasında iletişimin nasıl yürütüleceği, işin nasıl takip edileceği ve altyapı, güvenlik, yedekleme hakkında firmaya yöneltilecek teknik sorular yer alır. Üçüncü bölüm sözleşmeye girmesi gereken maddeleri listeler: kapsam, revizyon hakkı, teslim takvimi, hesapların ve kaynak dosyaların sahipliği, gizlilik. Son bölüm yayın sonrası desteği ve teklif aşamasında fark edilebilecek uyarı işaretlerini açıklar. Metnin sonunda sık karşılaşılan dört soru kısa yanıtlarla toplanmıştır. Her başlık, görüşmede doğrudan sorulabilecek maddelere çevrilebilecek biçimde düzenlenmiştir; listeyi adaylarla yapacağınız toplantılarda kullanabilirsiniz.
Beşiktaş Web Tasarım Firması İçin İhtiyaç Tanımı ve Portföy İncelemesi
Bir Beşiktaş web tasarım firmasıyla ilk görüşmeye gitmeden önce bir ihtiyaç belgesi hazırlamak, gelen teklifleri karşılaştırılabilir kılar. Bu belge uzun olmak zorunda değildir; bir ya da iki sayfa yeterlidir. İçine sitenin amacı (bilgi vermek, form ile talep toplamak, randevu almak ya da ürün satmak), tahmini sayfa listesi, dil sayısı, gerekli işlevler ve metinlerle görsellerin kimden geleceği yazılır. Mevcut bir site varsa adresi, korunması gereken sayfalar ve sorunlu bulduğunuz noktalar eklenir. Bütçe aralığı ile hedef yayın tarihi de belgede yer alır. Aynı belgeyi bütün adaylara gönderdiğinizde her firma aynı kapsamı fiyatlar ve tutar farkının nereden kaynaklandığı görülebilir. Belgesiz yapılan görüşmelerde ise her teklif farklı bir varsayıma dayanır.
Portföy sayfasındaki ekran görüntüleri tasarımın görünümünü gösterir, sitenin nasıl çalıştığını göstermez. Bu yüzden firmadan son bir iki yılda tamamladığı projelerin yayındaki adreslerini talep edin; her birini kendi telefonunuzun tarayıcısında açarak gezinin. Menünün tek elle açılıp kapandığını, yazıların yakınlaştırma gerektirmeden okunduğunu, düğmelerin parmakla rahat seçildiğini ve sayfanın yana kaymadığını kontrol edin. İletişim formunu gönderme adımına kadar doldurun; hata mesajlarının anlaşılır olup olmadığına bakın. Telefon numarasına dokunulduğunda arama ekranının, adrese dokunulduğunda harita uygulamasının açılması beklenen davranışlardır. Aynı denemeyi tablette ve yatay ekranda tekrarlamak, düzenin farklı genişliklerde bozulup bozulmadığını gösterir. Yayından kalkmış ya da bakımı başka bir firmaya devredilmiş siteler değerlendirmeye alınmamalıdır. Farklı sektörlerden örnek görmek, firmanın tek bir şablonu tekrar edip etmediğini de ortaya koyar.
Telefondaki denemeyi sayısal bir ölçümle tamamlamak için PageSpeed Insights kullanılır. Araca adres girildiğinde mobil ve masaüstü için ayrı puan üretilir; ancak puandan çok alt kısımdaki metrikler bilgi verir. LCP, sayfadaki en büyük içerik öğesinin yüklenme süresidir ve 2,5 saniyenin altında olması iyi kabul edilir. CLS, yükleme sırasında öğelerin kayma miktarını ölçer; 0,1’in altı hedeflenir. INP ise dokunma ya da tıklamaya verilen tepkinin gecikmesidir ve 200 milisaniyenin altında kalmalıdır. Sitenin yeterli ziyareti varsa raporun üst kısmında gerçek kullanıcı verisi de görünür. Tek bir ölçüm yanıltıcı olabileceğinden her adresi iki üç kez test edin. Portföydeki sitelerin çoğu kırmızı bölgede kalıyorsa firma hız optimizasyonunu standart işin parçası saymıyor demektir.
İletişim Düzeni, Proje Yönetimi ve Teknik Yeterlilik Soruları
Proje süresince kiminle, hangi kanaldan ve ne sıklıkla görüşeceğiniz baştan belirlenmelidir. Tek bir sorumlu kişinin atanması, taleplerin farklı çalışanlar arasında kaybolmasını önler. Firmaya projeyi hangi araçla takip ettiğini sorun: Trello, Asana ya da Jira gibi bir pano veya paylaşılan bir iş listesi, hangi işin bittiğini ve hangisinin sizden onay beklediğini görünür kılar. Haftalık kısa bir durum raporu ya da toplantı, gecikmelerin erken fark edilmesini sağlar. Geri bildirimlerin yazılı olarak tek bir yerde toplanması da gerekir; telefonda söylenip kaydı tutulmayan değişiklikler revizyon sayımında anlaşmazlık doğurur. Teklif aşamasındaki yanıt hızı, proje başladıktan sonraki iletişim temposuna dair somut bir ipucu verir. Yanıtların kimden geldiğine de dikkat edin.
Teknik soruların ilki altyapıyla ilgilidir. Sitenin WordPress benzeri geniş kullanıcı kitlesine sahip bir içerik yönetim sistemiyle mi, Laravel gibi bir çatı üzerinde özel yazılımla mı, yoksa statik dosyalarla mı kurulacağını öğrenin. Yaygın sistemlerde başka bir geliştiriciyle çalışmaya geçmek kolaydır; firmaya özel kapalı bir panelde bu geçiş zorlaşır. Kullanılacak tema ve eklentilerin lisanslı olup olmadığı, lisansların kimin adına alınacağı da sorulmalıdır. Barındırma tarafında sunucunun türü (paylaşımlı, VPS ya da bulut), PHP sürümü, disk ve bellek sınırları ile sunucunun bulunduğu ülke netleşmelidir. Kodun Git gibi bir sürüm kontrol sisteminde tutulup tutulmadığı, değişikliklerin izlenebilirliği açısından ayrıca sorulabilir. İçeriği sizin güncelleyeceğiniz sayfalar için yönetim panelinin canlı bir tanıtımını istemek, teslimden sonra karşılaşılabilecek kullanım zorluklarını önceden gösterir.
Güvenlik ve yedekleme soruları, bir sorun yaşandığında sitenin ne kadar sürede yeniden çalışır hâle geleceğini belirler. SSL sertifikasının kurulumu ve otomatik yenilenmesi temel şarttır. Bunun yanında yönetim paneline iki adımlı doğrulama eklenip eklenmeyeceği, giriş denemelerinin sınırlandırılıp sınırlandırılmayacağı, formların istenmeyen gönderimlere karşı nasıl korunacağı ve çekirdek yazılım ile eklentilerin hangi sıklıkla güncelleneceği sorulur. Yedekte üç ayrıntı belirleyicidir: yedeğin hangi aralıkla alındığı, sunucudan ayrı bir konumda saklanıp saklanmadığı ve kaç gün geriye gidilebildiği. Geri yükleme işleminin daha önce denenip denenmediğini de öğrenin; hiç test edilmemiş bir yedek ihtiyaç anında işe yaramayabilir. Bu konulardaki yanıtları e-posta ya da teklif eki olarak yazılı almak, sonradan doğabilecek yorum farklarını önler.
Sözleşmede Yer Alması Gereken Maddeler
Beşiktaş web tasarım firmasının hazırlayacağı sözleşme taslağında ilk madde kapsamdır ve ihtiyaç belgesindeki her kalemin karşılığı burada yazılı olmalıdır. Sayfa listesi, her sayfada yer alacak bölümler, form, harita, çok dillilik, blog gibi işlevler ve temel arama motoru ayarları tek tek sayılır. Metinlerin yazılması, ürün fotoğraflarının çekilmesi veya stok görsel satın alınması işe dahilse belirtilir; dahil değilse bu durum da açıkça yazılır. Revizyon maddesi, tasarım aşamasında kaç tur değişiklik yapılacağını ve bir turun neyi kapsadığını tanımlar; ana sayfa için iki, iç sayfalar için bir tur gibi. Bu sınır aşıldığında uygulanacak saatlik ya da kalem bazlı ücret de eklenmelidir. Kapsam dışı taleplerin nasıl fiyatlanacağı önceden bilinirse ek işler tartışma konusu olmaz.
Teslim maddesi bir tarihten fazlasını içermelidir. Tasarım onayı, test sitesinin açılması ve yayın gibi ara teslimler takvimde ayrı ayrı gösterilir; içeriğin sizden gecikmesi hâlinde sürenin nasıl uzayacağı da yazılır. Kabul ölçütleri, işin tamamlandığının neye göre onaylanacağını tanımlar. Sahiplik maddesi ayrı bir dikkat ister. Alan adı ve barındırma hesabının yanı sıra Analytics, Search Console ve İşletme Profili gibi Google hizmetlerinin işletme adına açılması ya da size devredilmesi şart koşulmalıdır. Proje bitiminde Figma veya Adobe XD gibi araçlarda hazırlanan tasarım dosyalarının, sitenin kaynak kodunun, veritabanı yedeğinin ve satın alınan görsel lisanslarının teslim edileceği de maddeye eklenir. Bu dosyalar olmadan başka bir ekiple devam etmek pratikte mümkün olmaz.
Gizlilik maddesi iki yönlüdür. İlki ticari bilgilerdir: proje sırasında firmayla paylaşılan fiyat listeleri, müşteri kayıtları, henüz duyurulmamış ürünler ve iç süreçler üçüncü kişilere açıklanmamalıdır. Bunun için ayrı bir gizlilik sözleşmesi imzalanabilir ya da ana metne bir madde eklenebilir. Yükümlülüğün, iş birliği bittikten sonra kaç yıl daha geçerli olacağı da metne işlenir. İkinci yön kişisel verilerdir. Sitedeki formlar ad, telefon, e-posta gibi bilgiler topluyorsa ve firma bu verilere bakım sırasında erişebiliyorsa, KVKK açısından veri işleyen konumundadır. Bu durumda verilerin hangi amaçla işleneceği, nerede saklanacağı ve iş ilişkisi sona erdiğinde nasıl silineceği yazılı olarak düzenlenir. Firmanın yaptığı işi kendi portföyünde gösterip gösteremeyeceği, gösterecekse hangi bilgileri gizleyeceği de bu maddede belirtilmelidir.
Yayın Sonrası Destek ve Teklifteki Uyarı İşaretleri
Yayın sonrası destek, bir Beşiktaş web tasarım firması ile kurulan ilişkinin en uzun süren kısmıdır. Yayından sonra ortaya çıkan hataların belirli bir süre ücretsiz düzeltilmesi yaygın bir uygulamadır; bu garanti süresinin uzunluğu ve neyi kapsadığı sözleşmede yazmalıdır. Yazılım hatası ile yeni özellik talebi birbirinden ayrılır. Garanti bitiminden sonrası için bakım paketinin içeriği sorulur: güncellemeler, yedek kontrolü, güvenlik taraması, kesinti izleme ve küçük içerik değişiklikleri. Bir sorun bildirildiğinde ilk yanıtın kaç saat içinde verileceği ve çözüm için öngörülen süre belirtilmelidir. Aylık kısa bir rapor, yapılan işleri gösterir. Bakımı başka bir firmaya ya da kendi ekibinize devretmenin nasıl işleyeceğini öğrenmek, sizi tek sağlayıcıya bağımlı kalmaktan korur.
Bazı uyarı işaretleri teklif aşamasında fark edilebilir. Bunların başında arama sonuçlarında belirli bir sıra vaat edilmesi gelir. Google sıralamayı çok sayıda etkene göre belirler ve bu etkenlerin hiçbiri bir ajansın kontrolünde değildir. Google’ın arama merkezi belgeleri de sıralama vaadiyle satılan hizmetler konusunda site sahiplerini uyarır. Bir firmanın yapabileceği; teknik altyapıyı düzgün kurmak, sayfa başlıklarını ve içerik yapısını aramaya uygun hazırlamak ve sonuçları düzenli raporlamaktır. Arama görünürlüğü aylar içinde gelişen bir süreçtir ve düzenli içerik üretimiyle birlikte ilerler. Kısa sürede ilk sayfa sözü veren teklifler çoğu zaman bağlantı satın alımı gibi riskli yöntemlere dayanır; bu yöntemler alan adının ceza almasına yol açabilir. Bu nedenle vaat yerine yapılacak işlerin listesini ve ölçüm yöntemini isteyin.
İkinci işaret belirsiz kapsamdır. Teklifte yalnızca kurumsal web sitesi ifadesi ve toplam tutar yazıyorsa, sayfa sayısı, işlevler ve revizyon hakkı tanımlanmamış demektir; eksik kalan her kalem sonradan ek ücret konusu olur. Üçüncü işaret, alan adının, barındırma hesabının ya da Google hesaplarının ajans adına açılmasıdır. Bu durumda firmayla çalışma sona erdiğinde alan adı transferi gecikebilir, istatistik geçmişi kaybolabilir ve site başka bir sunucuya taşınamayabilir. Teklif aşamasında hesapların kim adına açılacağını sormak yeterli bir sınamadır. Kabul ettiğiniz teklifin sözleşmeye eksiksiz aktarıldığını imzadan önce ayrıca kontrol edin. Beşiktaş web tasarım firmaları arasında karar verirken bu üç işareti taşıyan adayları listeden çıkarmak, kalan seçenekleri daha güvenli bir zeminde karşılaştırmanızı sağlar.
Seçim sürecine dair kısa yanıtlar
Serbest çalışan tasarımcı ile ajans arasında nasıl seçim yapılır?
Karar, projenin büyüklüğüne ve sürekliliğine bağlıdır. Birkaç sayfalık bir tanıtım sitesi, deneyimli bir serbest tasarımcı tarafından düzgün biçimde yapılabilir. Çok dilli yapı, harici sistem entegrasyonu ya da düzenli bakım isteyen işlerde ise tasarım, yazılım ve sunucu işlerini ayrı kişilere dağıtabilen bir ekip daha güvenlidir. Her iki durumda da sözleşme, hesap sahipliği ve yedekleme konuları aynı titizlikle yazılı hâle getirilmelidir.
Teklif karşılaştırması için kaç firmayla görüşmek yeterlidir?
Üç ya da dört aday çoğu proje için yeterli bir karşılaştırma sağlar. Daha fazla firmayla görüşmek süreci uzatır ve değerlendirmeyi zorlaştırır. Adayları belirlerken portföyde sizin sektörünüze ya da benzer işlevlere sahip örnekler bulunmasına dikkat edin. Hepsine aynı ihtiyaç belgesini gönderin, yanıtları kapsam, teslim süresi, bakım koşulları ve toplam maliyet sütunlarından oluşan bir tabloya işleyin. Böylece farklar tek bakışta görünür.
Mevcut siteyi yeni firmaya taşırken nelere dikkat edilir?
Taşıma öncesinde mevcut sitenin tam yedeği alınmalı ve bütün sayfa adresleri listelenmelidir. Adres yapısı değişecekse eski adreslerden yenilerine 301 yönlendirmeleri kurulur; aksi hâlde arama motorlarındaki görünürlük düşebilir. Alan adı ve e-posta hizmetinin hangi sağlayıcıda olduğu belirlenir, DNS değişikliği e-posta akışını kesmeyecek biçimde planlanır. Yayından sonraki ilk haftalarda Search Console üzerinden tarama hataları takip edilmeli, bulunan sorunlar hızla giderilmelidir.
Kaynak kodun teslim edilmesi her projede mümkün müdür?
Özel yazılımla geliştirilen ya da açık kaynak bir sistem üzerine kurulan sitelerde kaynak kodun teslimi mümkündür ve sözleşmeye yazılmalıdır. Bazı firmalar kendi geliştirdikleri ortak bir altyapıyı lisansla kullandırır; bu modelde kodun tamamı devredilmeyebilir. Böyle bir durumda lisansın süresi, yıllık ücreti, firmanın faaliyetini durdurması hâlinde ne olacağı ve verilerin hangi biçimde dışa aktarılabileceği sorulmalı, yanıtlar sözleşmeye eklenmelidir.
